Club Informatie

Geschiedenis van Rijdt met Beleid Teteringen

 

PAARDENMENSEN EN MENSEN MET PAARDEN

Ruitersportvereniging Rijdt met Beleid Teteringen negentig jaar

                                                                                             door Lou Jagt…

De Teteringse ruitersportvereniging “Rijdt met Beleid” (RmB) vierde begin november 2014 haar negentigste jubileumjaar. Reden voor een interview met voorzitter Ad van Beurden en Gerard van Oerle, een van de oudgedienden van de vereniging.

In de woonkeuken van Gerard bespraken we het wel en wee van de Teteringse ruitersport. Over het vroege begin in 1924, dat zij natuurlijk ook zelf niet hebben meegemaakt, over de periode vanaf de jaren zestig toen Gerard als negenjarige ponyruiter lid werd van de vereniging en over de ontwikkelingen van de laatste jaren.

Het werd een gesprek waarin veel veranderingen aan bod kwamen, zowel in de ruitersportbeoefening als in de boerensamenleving die Teteringen ooit was. Die boeren-samenleving was de bakermat van de paardensport .

foto 1 website geschiendenis
Gerard van Oerle (links) en Ad van Beurden (rechts)

Het vroege begin

Het moet begin 1923 zijn geweest dat in het café van Sjaak Dikmans enkele jonge boeren het idee opperden om in groepsverband de paardensport te gaan beoefenen (Jubileumuitgave 60 jaar RmB). Hun initiatief mondde uit in de rijvereniging “Rijdt met Beleid” die in de eerste jaren alleen onderling wedstrijden hield, maar kort daarna een groep van acht ruiters samenstelde die zich toelegde op de zogenaamde achttaldressuur. Bij deze dressuurvorm rijden de ruiters bepaalde figuren op het terrein waarbij de vaardigheid van iedere ruiter van belang is maar het vooral aankomt op teamwerk, het synchroon uitvoeren van bewegingen, de wijze van overgaan van draf naar stap, het gelijk houden van hoofd en hals en het juist uitvoeren van de opdrachten van de commandant.

Een bijzonder paard was toentertijd Bella van RmB lid Henk Damen, dat ware triomfen vierde in de categorie éénspan landbouwtrekpaarden. Maar liefst vijfentwintig maal behaalde Bella een eerste prijs en in 1936 en 1937 werd zij Bondskampioen. Helaas namen de Duitse troepen dit bijzondere paard in 1944 mee.

foto 2 website geschiedenis
Rijdt met beleid bij het tienjarig bestaan in 1933

Hoewel de notulen van Rijdt met beleid van 1924 tot 1945 door oorlogsomstandigheden verdwenen zijn, zijn de voorzitters van die periode nog wel bekend. De voorzittersrol werd van 1923 tot 1925 vervuld door Jan van Beek, van 1925 tot 1932 door Cees van Beek, van 1932 tot 1937 door Piet Maes en van 1937 tot 1962 door Marinus van Haperen.

In 1950 werd oud-wachtmeester P. Wolda van de cavalerie (paardenafdeling van het leger) aangetrokken als instructeur, waarna Rijdt met beleid in 1951 naar de middenklasse promoveerde en in 1952 naar de zware klasse.

Er zijn 3 klassen, L = licht, M= midden en Z= zwaar.

 

De jaren 1960 – 1970

Gerard van Oerle is in Teteringen geboren aan de Oosterhoutseweg. Als jongen van negen jaar begon hij als ponyruiter en werd direct lid van de ponyclub die in Teteringen onderdeel was van RmB. Gerard was vele jaren bestuurslid van de rijvereniging: als secretaris, voorzitter en jurylid.

Ad van Beurden komt oorspronkelijk uit Tilburg, studeerde in Utrecht en is na enkele omzwervingen in 1996 in Teteringen komen wonen. Groeide Gerard op met paarden, Ad kwam pas met paarden en ruitersport in aanraking toen hij in Teteringen woonde. Hij maakt onderscheid tussen “paardenmensen” en “mensen met paarden”. Het verschil zit hem in de wijze waarop je (al dan niet) met paarden bent opgegroeid en de plaats die ze in je leven innemen. Gerard bestempelt zichzelf als een paardenmens, hoewel zijn laatste paard ging mankeren en hij momenteel paardloos is. Paarden en de ruitersport zijn altijd een belangrijk onderdeel van zijn leven geweest.

In de tijd dat Gerard startte met ponyrijden was Teteringen nog echt dorps. Er was weinig vertier: je had de dorpscafés en dat was het dan wel. De NCB, de Noord Brabantse Christelijke Boerenbond stimuleerde dat de boerenjongens aan paardensport gingen doen. De paarden waarmee werd begonnen hadden een dubbelfunctie: het waren paarden waarmee boeren op het land werkten en waarmee ze ’s zondags naar de kerk gingen.

Toen de ruitersport in zwang kwam werd er ook ’s zondags mee gesport, althans op de tweede en vierde zondag van de maand. Dat besliste de pastoor, elke zondag sporten zou ten koste gaan van de geloofsbeleving.

Op de boerderijen werkten ze veelal met meerdere paarden.

Als er vier waren, dan kon een vijfde paard er ook nog wel bij. Meestal koos men dan een paard dat wat meer elegant was en ook voor sportdoeleinden geschikt. Van lieverlee kwamen er zo lichtere paarden in gebruik, zoals het Gelderse paard en het Friese paard. In Gerards begintijd waren de kinderen die op pony’s reden voor het merendeel afkomstig uit het boerenleven. Lange tijd heeft de ruitersport op de agrarische sector geleund. Niet altijd ging het daarbij om echte boeren, Gerards vader was melkboer, hij gebruikte het paard om met de melkwagen melk te verkopen op de Teteringse dijk. Maar daarnaast had hij een stukje grond waar hij wat koeien en kalfjes hield.
Aan de Groenstraat lagen destijds een reeks boerderijen, zo’n half dozijn. De jongens van de Groenstraat, o.a. Frans Schoenmakers, Piet Baks, Jan van de Broek, Kees Snoek, Jan Snoek en Adje Akkermans reden allemaal bij onze vereniging en waren dikwijls de motor van allerlei activiteiten.

foto 3 website geschiedenis
V.l.n.r. Cees van Haperen, Cees van Beek, Ad Akkermans,

Johan Snoek, Adrie van Oerle, Cees Snoek,
Gerard van Oerle, Frans Schoenmakers, Jan van Haperen.

Ze deden en hadden veel gemeenschappelijk. Woonden in dezelfde omgeving, hadden min of meer hetzelfde beroep, gingen naar dezelfde kerk en hetzelfde café en deden aan dezelfde sport. Ze hadden elkaar ook nodig. Vrijwel niemand had een paardentrailer; vervoer naar wedstrijden in de omgeving (Dongen, Made, Oosterhout) ging met een platte wagen. De pony’s erachter, de ruiters en de spullen er bovenop. Voor grotere afstanden kon gebruik gemaakt worden van de vrachtwagens van de familie Geerts; vader en zoon Geerts waren lid van RmB en hebben zeker dertig jaar voor dat vervoer gezorgd.

Kenmerkend voor die tijd was dat het voor 95% jongens waren die aan de paardensport deelnamen. Hierbij speelde een rol dat de pastoor of kapelaan geestelijk adviseur van de vereniging was en die was er strijk en zet op tegen dat vrouwen paard gingen rijden. Waarom? Het zal wel met de zedelijkheid te maken hebben gehad, maar ze waren in ieder geval tegenstander. Vrouwen hebben jarenlang strijd moeten voeren om toestemming te krijgen om paard te rijden. Toen die toestemming eindelijk kwam moesten jonge boerinnen voldoen aan de volgende voorwaarden: ze moesten van onbesproken gedrag zijn, toestemming van de ouders hebben, tenminste achttien lentes zijn en de vader moest lid zijn van de plaatselijke boerenbond. Bovendien moesten de amazones zelf lid zijn van de plaatselijke rooms katholieke boerinnenbond. Bij RmB was Dien van Haperen-van Leijsen de eerste amazone. Volgens Gerard van Oerle heeft ze daarvoor veel strijd moeten leveren.

Toch had de kerk ook leuke dingen. Zo werden elk jaar bij kasteel Bouvigne in Breda de paarden gezegend. Alle ruiters van de kring Breda gingen daar naar toe, ook die uit Teteringen. Ze vertrokken dan zondagmorgen vroeg naar het terrein bij Bouvigne in Breda. Honderden ruiters, die elkaar vaak kenden, kwamen daar bij elkaar. Het zegenen van de paarden door de bisschop was een indrukwekkend ritueel.

Cees van Haperen

Een man die voor de vereniging vanaf 1970 van groot belang was, is Cees van Haperen, man van voornoemde Dien. Cees, oorspronkelijk afkomstig uit Teteringen, was een bepaalde tijd buiten beeld omdat hij in Eersel woonde en daarna in Etten Leur. In 1970 keerde hij naar Teteringen terug en liet snel zijn invloed gelden. De notulen van RmB van 21 januari 1971 spreken boekdelen: “Ten slotte vraagt Cees van Haperen het woord. Hij zegt dat het er met het achttal (dressuurgroep) momenteel goed voor staat, doch hij heeft ten opzichte van het bestuur enkele wensen. Te weten: een goed oefenterrein dat goed verlicht kan worden en andere rijkostuums. Voorts stelt hij zich ten doel, deelname aan het bondsconcours, en ook al klinkt dat misschien voorbarig, ik geloof dat het er in zit”.

Cees heeft zijn doelen bereikt. In de volgende jaren behaalde Teteringen grote successen op de Brabantse concoursvelden. In 1975 behaalde het achttal voor het eerst in 50 jaar een kringkampioenschap in de zware klasse. De kleur van de jassen van de ruiters veranderden van zwart naar groen. De ‘groene trein’ zoals het achttal van RmB werd genoemd, was een geduchte tegenstander op de concoursen.

afbeelding 4 websiteCees heeft veel voor de vereniging gedaan, maar hij stelde hoge eisen. Je moest het niet wagen om ’s morgens vijf minuten te laat te komen, dan zwaaide er wat.

 


 

 

Een eigen oefenterrein

Het eigen terrein voor RmB is er na veel omzwervingen gekomen. Werd er eerst geoefend op een lapje grond bij de ene of andere boer, in de jaren zestig en zeventig werd geoefend op terreinen die voor woningbouw waren bestemd, zoals de Bollaard, Vossenberg, Zandgouw, Wildhage en tenslotte op het sportterrein De Gouwen.

Gerard van Oerle vertelt: ”Het oefenterrein was vlak naast de hockeyvelden met als gevolg dat de ballen regelmatig tussen de paarden terecht kwamen. Dat gaf zo nu en dan irritaties dus moesten we iets anders zoeken. Uiteindelijk hebben we de beste zet gedaan die we ooit konden doen. De gemeente wilde ons naar de polder laten verhuizen maar dat was vooral in de winter te onbeschut. We kwamen erachter dat een boer van een lapje grond in het bos afwilde omdat het arme grond was, maar dat stukje zou voor ons prima geschikt zijn. Wij hebben toen de gemeente voorgesteld een deal te maken: de boer de grond in de polder en wij het bosgebied dat grensde aan de Katjeskelder.
Zo is het gegaan en omdat wij besloten het terrein zelf te onderhouden bespaarden wij duizend gulden per jaar.
foto 5 website geschiedenis
Opknappen van het clubgebouw (foto J. Snoek)

We hebben met dat terrein nog wel meer meegemaakt, want in 1997 kwam de gemeentelijke herindeling en toen kwamen wij als Teteringse club in het gebied van Oosterhout te liggen. In eerste instantie bevreesd dat de Katjeskelder onze grond zou willen gebruiken voor uitbreiding, maar dat is gelukkig nooit gebeurd. Het is zelfs zo dat we met de Katjeskelder een goeie deal konden maken want toen het park in 2004 ging uitbreiden hadden ze ruimte nodig om bouwmaterialen op te slaan. Wij hebben voor een bepaalde tijd een deel van onze grond beschikbaar gesteld maar daar moest wel iets tegenover staan. Ooit hadden wij wel eens gedacht over het bouwen van een clubgebouw en aanleggen van nutsvoorzieningen, zoals water, elektriciteit, gas en riolering, maar dat was voor zo’n afgelegen terrein onbetaalbaar. De Katjeskelder had voor de eigen bouwactiviteiten die voorzieningen nodig en die hebben we kunnen overnemen inclusief een paar units die we zelf hebben geschilderd. Het was voor beide partijen een win-win. Voor de vereniging is het geweldig om over een eigen clubgebouw te beschikken. Zondag 9 november 2014 vierden we onze reünie voor het negentigjarig bestaan in ons clubgebouw met wel honderd deelnemers.

 

Op weg naar het honderdjarig bestaan

In de afgelopen negentig jaar was de vereniging RmB ingebed in de samenleving en vormde er een afspiegeling van. Met het veranderen van de boerensamenleving die Teteringen was, veranderde ook het karakter van de vereniging. Waren er in de beginjaren rond de dertig boerenbedrijven in Teteringen, vandaag de dag zijn dat er nog vier of vijf. Koeien zijn er zeker niet minder. Paarden zijn echter vrijwel volledig van de boerderijen verdwenen. Ze worden nu gehouden voor sport of voor recreatie.

Een grote verandering is ook dat nu 95% van de ruiters bestaat uit meisjes en vrouwen tegenover vroeger vrijwel uitsluitend mannen en jongens. De individuele paardenliefhebbers hebben de mogelijkheid om te kiezen bij maneges, die tegenwoordig plaats bieden aan wel zeventig tot tachtig paarden, men kan er bijvoorbeeld oefenen met dressuur en springsport.

Al deze ontwikkelingen hadden en hebben veel invloed op het aanbod van RmB. De vereniging biedt nu paardenliefhebbers een ontmoetingsplaats, een eigen terrein waarop ze kunnen oefenen, de mogelijkheid om specifieke instructiebijeenkomsten bij te wonen, deelname aan ritten in voor- en najaar, deelname aan schrikoefeningen (paarden leren wennen aan onverwachte gebeurtenissen, bewegingen, geluiden).

De laatste jaren is de belangstelling toegenomen voor de mensport waarbij één of meer paarden een voertuig trekken met daarop de menner en een helper om de zaak in balans te houden.

Menwedstrijden bieden een spectaculair schouwspel.

foto 6 website geschiedenis
Bernie en Susan met Vito

Voor paardenmensen en mensen met paarden biedt de vereniging een platform om gelijkgestemden te ontmoeten en hun hobby gezamenlijk te beoefenen.

De contributie is laag: € 17,50 per jaar.

De vereniging heeft rond de zestig leden waarvan er twintig een startkaart hebben om aan wedstrijden deel te nemen. Sinds kort is het bestuur verjongd met Bernie Damen (44) en Margot Akkermans (27) die er aan zullen bijdragen dat RmB vitaal blijft en zeker de honderd jaar zal halen.

 

Klik op de onderstaande link om de tekst in Word te openen

Gescheidenis Rijdt met Beleid